B-E-R-R-İ-N
Wed 5 March 2008, 02:26 pm GMT -0600
DOGU ANADOLU BÖLGESI
Dogu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin yedi cografi bölgesinden biridir. Anadolu topraklarindaki konumunda doguda yer almasi nedeniyle Birinci Cografya Kongresi tarafindan 1941 yilinda böyle isimlendirilmistir. Bölgenin en belirgin özelligi ortalama yükseltisinin fazla ve engebeli olmasidir. Türkiye'nin Cografi Bölgeleri içerisinde en büyük alana sahip olanidir. Nüfus yogunlugu bakimindan en az olan ve ortalama yüksekligi ise en fazla olan bölgedir. Maden zenginlikleri yönünden en fazla kaynaga sahip olan Dogu Anadolu Bölgesi ayrica volkanizmanin en etkin oldugu cografi bölgedir.
Dogu Anadolu Bölgesi sinirlari içinde yer alan iller sunlardir: Agri, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazig, Erzincan, Erzurum, Hakkari, Igdir, Kars, Malatya, Mus, Sivas, Sirnak, Tunceli, Van
Konumu ve sinirlari
Anadolu topraklarinda, Güneydogu Anadolu Bölgesi ve Irak'in kuzeyinde, Iç Anadolu Bölgesinin dogusunda, Karadeniz Bölgesinin güneyinde; Iran'in, Azerbaycan'in, Ermenistan'in batisinda yer alir. Türkiye'nin kapladigi alanin (814.578 km²) %21'ini (171.061 km²) Dogu Anadolu Bölgesi olusturur.
Dogu Anadolu Bölgesi, Yukari Firat, Erzurum-Kars, Hakkari ve Yukari Murat-Van bölümlerinden meydana gelir.
Yeryüzü sekilleri: Ortalama yükseltisi yaklasik 2200 m olan Dogu Anadolu Bölgesinin belli basli yüzey sekillerini siradaglar, genis platolar ve ovalar olusturur. Bölgenin siradaglari kuzey güney dogrultusunda üç sira halinde dizilirler. Bölgenin kuzeyinde Çimen Dagi, Kop Dagi, Yalnizçam daglari; ortasinda Munzur Dagi, Karasu Dagi, Aras Dagi, güneyinde ise Güneydogu Toroslar, Bitlis, Hakkari, ve Buzul daglari siralanirlar. Ayrica bölgede Nemrut, Süphan, Tendürek ve Agri volkanik daglari bulunur. Bölgede daglardan sonra en fazla yer kaplayan yeryüzü sekli platolardir. Bölgedeki en büyük plato Erzurum-Kars Platosudur. Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü bu bölgededir. Bölgedeki diger büyük göller Hazar, Balik, Bulanik, Nazik, Çildir ve Erçek gölleridir. Bölgenin baslica akarsulari Firat, Dicle, Aras, Kura ve Zap akarsularidir.
Iklimi Bölgenin denizlere uzak olmasi ve yükseltisinin fazla olmasi nedeniyle Dogu Anadolu Bölgesinde karasal iklim etkilidir. Kislar çok soguk ve kar yagisli; yazlar yükseklerde serin alçak yerlerde sicak geçer. Kis mevsimi uzun ve yaz mevsimi çok kisadir. Yillik sicaklik farkinin en çok oldugu bölge olan Dogu Anadolu Bölgesinde yaz sicaklik ortalamasi yaklasik 20°C'dir. Ve baska bölgelerde buna benzer iklimler görülür.
Bitki örtüsü Bölgenin havzalarinda ve ovalarinda bozkirlar yaygindir. Dag çayirlari, mese ve sariçam ormanlari daglarin genel bitki örtüsüdür. Türkiye ormanlarinin %11'ine sahip olan bölge, orman alanlari bakimindan 5. siradadir.
<
Nüfus ve yerlesme Türkiye'nin nüfus yogunlugu en az olan bölgesidir. Bunda bölgenin yüz ölçümünün büyük olmasi baslica etkendir. 2000 yilindaki nüfus sayimina göre bölgenin nüfusu 6 milyon 100 bin kisi civarindadir. Diger bölgelere göçün fazla yasandigi bölge olan Dogu Anadolu Bölgesinde kirsal nüfus kent nüfusundan fazladir.
GÜNEYDOGU ANADOLU BÖLGESI
Türkiye'nin yedi cografi bölgesinden biri olan bölge, Güneydogu Toroslarin güneyinden Suriye sinirina kadar olan yerleri kaplar. Yüz ölçümü ve nüfusuyla Türkiye'nin en küçük bölgesidir. Bölgede etli ve baharatli yiyeceklere sahip olan zengin bir mutfak kültürüne sahiptir.
Illeri : Güneydogu Anadolu Bölgesi sinirlari içerisinde kalan iller sunlardir:Adiyaman, Batman, Diyarbakir, Gaziantep, Kilis, Mardin, Sanliurfa, Siirt, Sirnak
Yeryüzü sekilleri
En küçük cografi bölge olan Güneydogu Anadolu Bölgesi iki bölüme ayrilmistir. Bunlar, Orta Firat Bölümü ve Dicle Bölümü’dür. Bölgeyi bölümlere ayiran sinir Karacadag volkan konisinden geçer. Bölgede yükseltisi fazla olmayan ova ve platolar genis yer kaplarlar. Bölgenin kuzey kesiminde Toros dag sirasinin güney yamaçlari ile birlikte ikinci bir kivrimli dag kusagi uzanir. Bölgenin ortasinda 1938 m yükseltiye sahip sönmüs Karacadag Volkani yer alir. Bölgenin batisinda ise Gaziantep Platosu üzerinde yükselen "Kartal Daglari önemli yükseklik ,yapar . Karadag’in batisinda Harran, Ceylanpinar ve Birecik ovalari yer alir. Dicle nehri ve kollarinin toplandigi Diyarbakir Havzasi genis olmayan ancak çok verimli bir ovaya sahiptir. Karacadag’in batisindaki Sanliurfa, Gaziantep, Adiyaman platolari Firat ve kollari tarafindan derin bir sekilde yarilmistir. Karacadag’in dogusu ise daha engebeli bir yapi gösterir. Bu bölümün güneyinde Mardin-Midyat Esigi yer alir. Bölgenin iki önemli akarsuyundan biri olan Firat, kaynagini Dogu Anadolu Bölgesi’nden alir. Bölgede ise Toroslar’dan gelen Kahta ve Karadag’dan gelen küçük akarsularla beslenir. Güneydogu Toroslar’in güneye bakan yamaçlarindan birçok kol halinde çikan Dicle Nehri ise bölgenin diger önemli akarsuyudur. Her iki akarsu da Basra Körfezi’ne sularini bosaltirlar. Bölgede dogal olusumlu göl yoktur. Ancak Firat ve Dicle üzerinde kurulmus baraj gölleri bulunmaktadir. Bölgenin ve ülkenin en büyük baraj gölü olan Atatürk Baraji bu bölge sinirlari içindedir.
Iklim ve bitki örtüsü : Orta Firat Bölümü: Bu bölümde Akdeniz iklimi görülür.Bölgenin içlerine dogru iklim karasallasir.Kis sicaklik ortalamasi,Dicle Bölümü'ne göre daha yüksektir. Bölümün kis sicaklik ortalamasi 0°Cnin altina pek düsmez. Yagis en fazla kis mevsiminde görülür. Yillik yagis tutari 700 mm dir. Yaz aylarinda yagislarin azalmasi ve sicakligin yüksek olmasi kurakligi arttirmistir.
Dicle Bölümü: Bu bölümde karasal iklim etkilidir.Bölümde yazlar çok sicak ve kurak,kislar ise soguktur.Bölümün yüksek kesimlerinde kar yagislari görülür. Kis mevsiminde sicaklik 0°Cnin altina düser. Bölümdeki yillik yagis miktari 500-600 mm dir. Orta Firat Bölümü: Bölümde yaygin olarak görülen bitki örtüsü bozkirdir. Bölümün yüksek kesimlerinde yagisin artmasina bagli olarak mese ormanlari görülür. Dicle Bölümü: Bölümün karakteristik bitki örtüsü bozkirdir. Bölgenin batisinda bozulmus Akdeniz iklimi görülürken, iç kesimlerde karasal iklim özellikleri görülür. En çok yagis kis aylarinda düserken yazlar sicak ve kuraktir. Yillik yagis miktaro 500 - 600 mm civarindadir. Enlem, deniz etkisine kapaniklik ve güneyden gelen sicak hava kütlelerine açik oldugu için yaz sicakligi en yüksek olan bölgedir. Buharlasma siddetinin fazlaligi kurakligin çok fazla olmasina sebep olmustur. Bu yüzden tarimda da en fazla sulamaya ihtiyaç duyulan bölgedir.
Ekonomi
Tarim ve hayvancilik: Bölge ekonomisi tarim ve hayvanciliga dayanir. Genis düzlüklerin olmasi bölgede tarim için büyük bir avantaj iken, yaz kurakliginin siddetli olmasi üretimi olumsuz etkiler. Tarimda sulamaya en çok ihtiyaç duyan bölge lös adi verilen çok verimli topraklar bulunur ve sulama iyi yapilip arttikça ürün çesidi de artmaktadir. Türkiye'de en çok kirmizi mercimek ve antep fistigi bu bölgede yetisir. Ayrica bugday, pamuk, keten, susam, nohut, üzüm, batisinda zeytin, incir, sulanabilen alanlarda yaz sebzeleri ile vadilerde pirinç yetistirilmektedir. Bölgede agirlikli olarak küçükbas hayvancilik yapilir. Çok az miktarda sigir da vardir. Canli hayvan ticaretinin gelismis oldugu bölgede hayvansal ürünler önemli gelir kaynagidir.
Yeralti Zenginlikleri: Bölge yeralti kaynaklari bakimindan oldukça zengin sayilabilir. fosfat ve linyitin yaninda bölgede petrol de çikarilir. Batman, Diyarbakir ve Adiyaman'da Türkiye'nin önemli petrol yataklari bulunur ve Batman rafinerisinin isledigi petrol bölgeden saglanir. Endüstri: Sanayi en çok bati bölümde gelismistir. Gaziantep en büyük sanayi merkezidir. Dokuma, iplik, giyim, hali, kilim, battaniye, un, unlu gidalar, tarim makineleri, içki, zeytinyagi, sabun, deterjan, çimento ve rafineri baslica sanayi kollaridir. Bölgede madenî esya yapimi da gelismistir.
Turizm: Bölge,Anadolu'nun en eski kültürel yerlesim merkezidir.Kisitli oranda yapilan turizm faaliyetleri daha çok tarihî kalintilar ve inanç turizmi ile olmaktadir. Adiyaman ilinde Nemrut Dagi Millî Parki, Diyarbakir kent surlari ve özellikle de Peygamberler Sehri olarak adlandirilan Sanliurfa baslica turizm merkezleridir.
Nüfus ve yerlesme: Nüfusu en az olan bölgemizdir. Ancak dogum oraninin yüksek, yüzölçümünün küçük olmasi nüfus yogunlugunun fazla olmasina sebep olmustur. Orta Firat Bölümü ve özellikle Gaziantep Yöresi yogun nüfuslanmistir. Yagisin azaldigi düzlüklerde nüfus azalir. Bölge diger bölgelere göç veren bir bölgedir. Ayrica mevsimlik isçi göçleri de olmaktadir.
Daglari ve Düzlükleri: Bölgenin yüzey sekilleri sadedir. Genellikle platolarla ve ovalarla kaplidir. Yer sekilleri tarima elverislidir. Batidan doguya gidildikçe yükseklik artar. Iki bölümün ortasinda Karacadag Sönmüs Volkan dagi bulunur. Bu bölgenin tek ve en yüksek dagidir. Dicle Bölümünde Gaziantep ve Sanliurfa Platolari vardir. Orta Firat Bölümünde Diyarbakir Havzasi ve Mardin Esligi (Yüksek bir düzlüktür.) vardir.
Akarsulari ve Gölleri: Firat ve kollari Göksu ve Nizip, Dicle ve kollari Botan, Garzan ve Batman kollari baslica akarsularidir. Bölgede dogal göl yoktur. Akarsularinin hidroelektrik gücü fazladir. Bu nedenle bir çok baraj gölü vardir. Firat Nehri'nin üzerinde Atatürk, Karakaya, Hancagiz Baraj Gölleri, Dicle nehri üzerinde Kiralkizi, Ilisu, Cizre Baraj Gölleri.
Iklim ve Bitki Ötüsü : Bölgenin batisinda Akdeniz ikliminin etkileri hissedilir. Yazlari sicak ve kurak geçer. Fakat kislari Akdeniz Bölgesine göre daha serindir. Bu bölümde don ve karada rastlanir. Yagislarin çogu kisin düser. Yillik yagis 500-600 mm'dir. Yagisin az olmamasina ragmen sicaklik ve güneyden esen çöl rüzgarlari yüzünden buharlasma meydana gelir ve bu da kurakliga sebep olur. Ülkemizin en yüksek sicakliklari bu bölgede ölçülür. Tarimda sulama ihtiyaci çok olur. Bölgenin dogusuna gidildikçe deniz etkilerinden uzaklasilir ve yükseklik artar, sicakliklar düser. Kar ve don olaylari daha çok görülmeye baslar. Bölgenin alçak kesimlerinde ve batisinda bozkir görülür. Dag yamaçlari, yüksek yerler ve akarsu kenarlarinda orman ve çalilik agaçlara da rastlanir.
TARIM VE HAYVANCILIK: Bölgenin ekonomisi tarima dayanir. Ülke ekonomisine katkisi da bu alandadir. Tarima elverisli tarim alanlari ve düzlüklere sahip olmasina ragmen yaz kurakligi ve sulama ihtiyaci nedeniyle tarim zorlasir. GAP Projesinin yapilmasi ile birlikte artan sulama imkanlari bölgenin tarimini artirmaya baslamistir.
Bölgenin tarima karasal iklim ürünlerine daha çok elverislidir. En çok yetistirilen ürünler sunlardir.
Mercimek: Türkiye üretiminde ilk sirada yer alir. Bugday, Keten, Pamuk, Çeltik (Pirinç), Nohut ve Susam yetistirilen bazi ürünlerdir.
Gaziantep Platosunda Antepfistigi, Zeytin ve Üzüm yaygidir. Siirt'te Antepfistigi üretimi baslamistir. Akarsu kenarlarindaki sulanabilen ovalarda sebze ve meyvede (Basta Karpuz olmak üzere) yetistirilmektedir. Bölgede platolar ve bozkirlar çok görüldügü için küçükbas Hayvancilik (Koyun, Keçi) çok yapilir. Keçi daha çok yüksek alanlarda yaygindir. Bu sayede bölgede hayvansal ürünler ticareti de yapilmaktadir.
YER ALTI KAYNAKLARI: Fosfat: Mardin-Mazidagi, Dogalgaz: Mardin-Çamurlu Petrol: Batman- Besiri ve Batman, Siirt-Kurtalan-Baykan ve Barzan, Adiyaman-Kahta ve Diyarbakir. Linyit: Adiyaman-Gölbasi, Manganez: Kilis
NÜFUS VE YERLESME: Nüfusu 2000 sayimina göre 6.6 milyondur. Nüfus yogunlugu Km2'ye 112 kisidir. Bu Türkiye ortalamasinin üstündedir (Türkiye ortalamasi Km2'ye 83 kisi). Yogunluk bakiminda en yogun 2. bölgedir. Nüfus artis hizi %o 25'tir (Türkiye %o 18.34). Bölgede kentsel nüfus % 62'dir (Türkiye ortalamasi %65). Bölgede toplu yerlesme ve kerpiç evler yaygindir. Nüfus bati kesiminde, dag etekleri ve akarsu boylarinda yogunlasmistir.
TURIZM: Adiyaman-Nemrut Dagi, Sanliurfa- Balikli Göl ve Tarihi Eserler.
TÜRK EKONOMISINE KATKISI: Türkiye Petrolünün 1/7'si bu bölgeden saglanir. Geri kalani dis ülkelerden ithal edilir. Batman'da Petrol Rafinerisi vardir. GAP Projesinin bitirilmesi ile tarimdaki su ihtiyaci karsilanacak ve bölge ekonomisi daha zenginlesecektir. Bunun ülke ekonomisine büyük katkisi olacaktir.
BÖLGENIN GENEL ÖZELLIKLERI: Alan bakimindan en küçük bölgedir. Nüfus bakimindan sonuncu olmasina ragmen alani küçük oldugu için yogunluk fazladir. Orman bakimindan % 1 ile son sirada yer alir. Ekili-Dikili alan bakimindan % 20 ile 4. Siradadir. Ekonomisi tarima dayanir. Hayvancilik 2. Sirada yer alir. Antepfistigi, mercimek ve karpuz üretiminde ilk sirada yer alir. Fosfat ve Petrol üretiminde ilk siradadir. Buharlasma ve yaz kurakliginin en fazla oldugu bölgedir. Hiç dogal gölü yoktur. En yüksek yeri Karacadag Sönmüs Yanardagidir. GAP Projesi bölgede halen sürmektedir. Türkiye'nin en büyük ve önemli baraj gölleri bölgede yer alir.
Dogu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin yedi cografi bölgesinden biridir. Anadolu topraklarindaki konumunda doguda yer almasi nedeniyle Birinci Cografya Kongresi tarafindan 1941 yilinda böyle isimlendirilmistir. Bölgenin en belirgin özelligi ortalama yükseltisinin fazla ve engebeli olmasidir. Türkiye'nin Cografi Bölgeleri içerisinde en büyük alana sahip olanidir. Nüfus yogunlugu bakimindan en az olan ve ortalama yüksekligi ise en fazla olan bölgedir. Maden zenginlikleri yönünden en fazla kaynaga sahip olan Dogu Anadolu Bölgesi ayrica volkanizmanin en etkin oldugu cografi bölgedir.
Dogu Anadolu Bölgesi sinirlari içinde yer alan iller sunlardir: Agri, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazig, Erzincan, Erzurum, Hakkari, Igdir, Kars, Malatya, Mus, Sivas, Sirnak, Tunceli, Van
Konumu ve sinirlari
Anadolu topraklarinda, Güneydogu Anadolu Bölgesi ve Irak'in kuzeyinde, Iç Anadolu Bölgesinin dogusunda, Karadeniz Bölgesinin güneyinde; Iran'in, Azerbaycan'in, Ermenistan'in batisinda yer alir. Türkiye'nin kapladigi alanin (814.578 km²) %21'ini (171.061 km²) Dogu Anadolu Bölgesi olusturur.
Dogu Anadolu Bölgesi, Yukari Firat, Erzurum-Kars, Hakkari ve Yukari Murat-Van bölümlerinden meydana gelir.
Yeryüzü sekilleri: Ortalama yükseltisi yaklasik 2200 m olan Dogu Anadolu Bölgesinin belli basli yüzey sekillerini siradaglar, genis platolar ve ovalar olusturur. Bölgenin siradaglari kuzey güney dogrultusunda üç sira halinde dizilirler. Bölgenin kuzeyinde Çimen Dagi, Kop Dagi, Yalnizçam daglari; ortasinda Munzur Dagi, Karasu Dagi, Aras Dagi, güneyinde ise Güneydogu Toroslar, Bitlis, Hakkari, ve Buzul daglari siralanirlar. Ayrica bölgede Nemrut, Süphan, Tendürek ve Agri volkanik daglari bulunur. Bölgede daglardan sonra en fazla yer kaplayan yeryüzü sekli platolardir. Bölgedeki en büyük plato Erzurum-Kars Platosudur. Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü bu bölgededir. Bölgedeki diger büyük göller Hazar, Balik, Bulanik, Nazik, Çildir ve Erçek gölleridir. Bölgenin baslica akarsulari Firat, Dicle, Aras, Kura ve Zap akarsularidir.
Iklimi Bölgenin denizlere uzak olmasi ve yükseltisinin fazla olmasi nedeniyle Dogu Anadolu Bölgesinde karasal iklim etkilidir. Kislar çok soguk ve kar yagisli; yazlar yükseklerde serin alçak yerlerde sicak geçer. Kis mevsimi uzun ve yaz mevsimi çok kisadir. Yillik sicaklik farkinin en çok oldugu bölge olan Dogu Anadolu Bölgesinde yaz sicaklik ortalamasi yaklasik 20°C'dir. Ve baska bölgelerde buna benzer iklimler görülür.
Bitki örtüsü Bölgenin havzalarinda ve ovalarinda bozkirlar yaygindir. Dag çayirlari, mese ve sariçam ormanlari daglarin genel bitki örtüsüdür. Türkiye ormanlarinin %11'ine sahip olan bölge, orman alanlari bakimindan 5. siradadir.
<
Nüfus ve yerlesme Türkiye'nin nüfus yogunlugu en az olan bölgesidir. Bunda bölgenin yüz ölçümünün büyük olmasi baslica etkendir. 2000 yilindaki nüfus sayimina göre bölgenin nüfusu 6 milyon 100 bin kisi civarindadir. Diger bölgelere göçün fazla yasandigi bölge olan Dogu Anadolu Bölgesinde kirsal nüfus kent nüfusundan fazladir.
GÜNEYDOGU ANADOLU BÖLGESI
Türkiye'nin yedi cografi bölgesinden biri olan bölge, Güneydogu Toroslarin güneyinden Suriye sinirina kadar olan yerleri kaplar. Yüz ölçümü ve nüfusuyla Türkiye'nin en küçük bölgesidir. Bölgede etli ve baharatli yiyeceklere sahip olan zengin bir mutfak kültürüne sahiptir.
Illeri : Güneydogu Anadolu Bölgesi sinirlari içerisinde kalan iller sunlardir:Adiyaman, Batman, Diyarbakir, Gaziantep, Kilis, Mardin, Sanliurfa, Siirt, Sirnak
Yeryüzü sekilleri
En küçük cografi bölge olan Güneydogu Anadolu Bölgesi iki bölüme ayrilmistir. Bunlar, Orta Firat Bölümü ve Dicle Bölümü’dür. Bölgeyi bölümlere ayiran sinir Karacadag volkan konisinden geçer. Bölgede yükseltisi fazla olmayan ova ve platolar genis yer kaplarlar. Bölgenin kuzey kesiminde Toros dag sirasinin güney yamaçlari ile birlikte ikinci bir kivrimli dag kusagi uzanir. Bölgenin ortasinda 1938 m yükseltiye sahip sönmüs Karacadag Volkani yer alir. Bölgenin batisinda ise Gaziantep Platosu üzerinde yükselen "Kartal Daglari önemli yükseklik ,yapar . Karadag’in batisinda Harran, Ceylanpinar ve Birecik ovalari yer alir. Dicle nehri ve kollarinin toplandigi Diyarbakir Havzasi genis olmayan ancak çok verimli bir ovaya sahiptir. Karacadag’in batisindaki Sanliurfa, Gaziantep, Adiyaman platolari Firat ve kollari tarafindan derin bir sekilde yarilmistir. Karacadag’in dogusu ise daha engebeli bir yapi gösterir. Bu bölümün güneyinde Mardin-Midyat Esigi yer alir. Bölgenin iki önemli akarsuyundan biri olan Firat, kaynagini Dogu Anadolu Bölgesi’nden alir. Bölgede ise Toroslar’dan gelen Kahta ve Karadag’dan gelen küçük akarsularla beslenir. Güneydogu Toroslar’in güneye bakan yamaçlarindan birçok kol halinde çikan Dicle Nehri ise bölgenin diger önemli akarsuyudur. Her iki akarsu da Basra Körfezi’ne sularini bosaltirlar. Bölgede dogal olusumlu göl yoktur. Ancak Firat ve Dicle üzerinde kurulmus baraj gölleri bulunmaktadir. Bölgenin ve ülkenin en büyük baraj gölü olan Atatürk Baraji bu bölge sinirlari içindedir.
Iklim ve bitki örtüsü : Orta Firat Bölümü: Bu bölümde Akdeniz iklimi görülür.Bölgenin içlerine dogru iklim karasallasir.Kis sicaklik ortalamasi,Dicle Bölümü'ne göre daha yüksektir. Bölümün kis sicaklik ortalamasi 0°Cnin altina pek düsmez. Yagis en fazla kis mevsiminde görülür. Yillik yagis tutari 700 mm dir. Yaz aylarinda yagislarin azalmasi ve sicakligin yüksek olmasi kurakligi arttirmistir.
Dicle Bölümü: Bu bölümde karasal iklim etkilidir.Bölümde yazlar çok sicak ve kurak,kislar ise soguktur.Bölümün yüksek kesimlerinde kar yagislari görülür. Kis mevsiminde sicaklik 0°Cnin altina düser. Bölümdeki yillik yagis miktari 500-600 mm dir. Orta Firat Bölümü: Bölümde yaygin olarak görülen bitki örtüsü bozkirdir. Bölümün yüksek kesimlerinde yagisin artmasina bagli olarak mese ormanlari görülür. Dicle Bölümü: Bölümün karakteristik bitki örtüsü bozkirdir. Bölgenin batisinda bozulmus Akdeniz iklimi görülürken, iç kesimlerde karasal iklim özellikleri görülür. En çok yagis kis aylarinda düserken yazlar sicak ve kuraktir. Yillik yagis miktaro 500 - 600 mm civarindadir. Enlem, deniz etkisine kapaniklik ve güneyden gelen sicak hava kütlelerine açik oldugu için yaz sicakligi en yüksek olan bölgedir. Buharlasma siddetinin fazlaligi kurakligin çok fazla olmasina sebep olmustur. Bu yüzden tarimda da en fazla sulamaya ihtiyaç duyulan bölgedir.
Ekonomi
Tarim ve hayvancilik: Bölge ekonomisi tarim ve hayvanciliga dayanir. Genis düzlüklerin olmasi bölgede tarim için büyük bir avantaj iken, yaz kurakliginin siddetli olmasi üretimi olumsuz etkiler. Tarimda sulamaya en çok ihtiyaç duyan bölge lös adi verilen çok verimli topraklar bulunur ve sulama iyi yapilip arttikça ürün çesidi de artmaktadir. Türkiye'de en çok kirmizi mercimek ve antep fistigi bu bölgede yetisir. Ayrica bugday, pamuk, keten, susam, nohut, üzüm, batisinda zeytin, incir, sulanabilen alanlarda yaz sebzeleri ile vadilerde pirinç yetistirilmektedir. Bölgede agirlikli olarak küçükbas hayvancilik yapilir. Çok az miktarda sigir da vardir. Canli hayvan ticaretinin gelismis oldugu bölgede hayvansal ürünler önemli gelir kaynagidir.
Yeralti Zenginlikleri: Bölge yeralti kaynaklari bakimindan oldukça zengin sayilabilir. fosfat ve linyitin yaninda bölgede petrol de çikarilir. Batman, Diyarbakir ve Adiyaman'da Türkiye'nin önemli petrol yataklari bulunur ve Batman rafinerisinin isledigi petrol bölgeden saglanir. Endüstri: Sanayi en çok bati bölümde gelismistir. Gaziantep en büyük sanayi merkezidir. Dokuma, iplik, giyim, hali, kilim, battaniye, un, unlu gidalar, tarim makineleri, içki, zeytinyagi, sabun, deterjan, çimento ve rafineri baslica sanayi kollaridir. Bölgede madenî esya yapimi da gelismistir.
Turizm: Bölge,Anadolu'nun en eski kültürel yerlesim merkezidir.Kisitli oranda yapilan turizm faaliyetleri daha çok tarihî kalintilar ve inanç turizmi ile olmaktadir. Adiyaman ilinde Nemrut Dagi Millî Parki, Diyarbakir kent surlari ve özellikle de Peygamberler Sehri olarak adlandirilan Sanliurfa baslica turizm merkezleridir.
Nüfus ve yerlesme: Nüfusu en az olan bölgemizdir. Ancak dogum oraninin yüksek, yüzölçümünün küçük olmasi nüfus yogunlugunun fazla olmasina sebep olmustur. Orta Firat Bölümü ve özellikle Gaziantep Yöresi yogun nüfuslanmistir. Yagisin azaldigi düzlüklerde nüfus azalir. Bölge diger bölgelere göç veren bir bölgedir. Ayrica mevsimlik isçi göçleri de olmaktadir.
Daglari ve Düzlükleri: Bölgenin yüzey sekilleri sadedir. Genellikle platolarla ve ovalarla kaplidir. Yer sekilleri tarima elverislidir. Batidan doguya gidildikçe yükseklik artar. Iki bölümün ortasinda Karacadag Sönmüs Volkan dagi bulunur. Bu bölgenin tek ve en yüksek dagidir. Dicle Bölümünde Gaziantep ve Sanliurfa Platolari vardir. Orta Firat Bölümünde Diyarbakir Havzasi ve Mardin Esligi (Yüksek bir düzlüktür.) vardir.
Akarsulari ve Gölleri: Firat ve kollari Göksu ve Nizip, Dicle ve kollari Botan, Garzan ve Batman kollari baslica akarsularidir. Bölgede dogal göl yoktur. Akarsularinin hidroelektrik gücü fazladir. Bu nedenle bir çok baraj gölü vardir. Firat Nehri'nin üzerinde Atatürk, Karakaya, Hancagiz Baraj Gölleri, Dicle nehri üzerinde Kiralkizi, Ilisu, Cizre Baraj Gölleri.
Iklim ve Bitki Ötüsü : Bölgenin batisinda Akdeniz ikliminin etkileri hissedilir. Yazlari sicak ve kurak geçer. Fakat kislari Akdeniz Bölgesine göre daha serindir. Bu bölümde don ve karada rastlanir. Yagislarin çogu kisin düser. Yillik yagis 500-600 mm'dir. Yagisin az olmamasina ragmen sicaklik ve güneyden esen çöl rüzgarlari yüzünden buharlasma meydana gelir ve bu da kurakliga sebep olur. Ülkemizin en yüksek sicakliklari bu bölgede ölçülür. Tarimda sulama ihtiyaci çok olur. Bölgenin dogusuna gidildikçe deniz etkilerinden uzaklasilir ve yükseklik artar, sicakliklar düser. Kar ve don olaylari daha çok görülmeye baslar. Bölgenin alçak kesimlerinde ve batisinda bozkir görülür. Dag yamaçlari, yüksek yerler ve akarsu kenarlarinda orman ve çalilik agaçlara da rastlanir.
TARIM VE HAYVANCILIK: Bölgenin ekonomisi tarima dayanir. Ülke ekonomisine katkisi da bu alandadir. Tarima elverisli tarim alanlari ve düzlüklere sahip olmasina ragmen yaz kurakligi ve sulama ihtiyaci nedeniyle tarim zorlasir. GAP Projesinin yapilmasi ile birlikte artan sulama imkanlari bölgenin tarimini artirmaya baslamistir.
Bölgenin tarima karasal iklim ürünlerine daha çok elverislidir. En çok yetistirilen ürünler sunlardir.
Mercimek: Türkiye üretiminde ilk sirada yer alir. Bugday, Keten, Pamuk, Çeltik (Pirinç), Nohut ve Susam yetistirilen bazi ürünlerdir.
Gaziantep Platosunda Antepfistigi, Zeytin ve Üzüm yaygidir. Siirt'te Antepfistigi üretimi baslamistir. Akarsu kenarlarindaki sulanabilen ovalarda sebze ve meyvede (Basta Karpuz olmak üzere) yetistirilmektedir. Bölgede platolar ve bozkirlar çok görüldügü için küçükbas Hayvancilik (Koyun, Keçi) çok yapilir. Keçi daha çok yüksek alanlarda yaygindir. Bu sayede bölgede hayvansal ürünler ticareti de yapilmaktadir.
YER ALTI KAYNAKLARI: Fosfat: Mardin-Mazidagi, Dogalgaz: Mardin-Çamurlu Petrol: Batman- Besiri ve Batman, Siirt-Kurtalan-Baykan ve Barzan, Adiyaman-Kahta ve Diyarbakir. Linyit: Adiyaman-Gölbasi, Manganez: Kilis
NÜFUS VE YERLESME: Nüfusu 2000 sayimina göre 6.6 milyondur. Nüfus yogunlugu Km2'ye 112 kisidir. Bu Türkiye ortalamasinin üstündedir (Türkiye ortalamasi Km2'ye 83 kisi). Yogunluk bakiminda en yogun 2. bölgedir. Nüfus artis hizi %o 25'tir (Türkiye %o 18.34). Bölgede kentsel nüfus % 62'dir (Türkiye ortalamasi %65). Bölgede toplu yerlesme ve kerpiç evler yaygindir. Nüfus bati kesiminde, dag etekleri ve akarsu boylarinda yogunlasmistir.
TURIZM: Adiyaman-Nemrut Dagi, Sanliurfa- Balikli Göl ve Tarihi Eserler.
TÜRK EKONOMISINE KATKISI: Türkiye Petrolünün 1/7'si bu bölgeden saglanir. Geri kalani dis ülkelerden ithal edilir. Batman'da Petrol Rafinerisi vardir. GAP Projesinin bitirilmesi ile tarimdaki su ihtiyaci karsilanacak ve bölge ekonomisi daha zenginlesecektir. Bunun ülke ekonomisine büyük katkisi olacaktir.
BÖLGENIN GENEL ÖZELLIKLERI: Alan bakimindan en küçük bölgedir. Nüfus bakimindan sonuncu olmasina ragmen alani küçük oldugu için yogunluk fazladir. Orman bakimindan % 1 ile son sirada yer alir. Ekili-Dikili alan bakimindan % 20 ile 4. Siradadir. Ekonomisi tarima dayanir. Hayvancilik 2. Sirada yer alir. Antepfistigi, mercimek ve karpuz üretiminde ilk sirada yer alir. Fosfat ve Petrol üretiminde ilk siradadir. Buharlasma ve yaz kurakliginin en fazla oldugu bölgedir. Hiç dogal gölü yoktur. En yüksek yeri Karacadag Sönmüs Yanardagidir. GAP Projesi bölgede halen sürmektedir. Türkiye'nin en büyük ve önemli baraj gölleri bölgede yer alir.